Baby Bag

„რეცეპტული ენის დარღვევას ვხვდებით მაშინ, როდესაც ბავშვს უჭირს სხვისგან მიღებული ინფორმაციის გაგება და გადამუშავება“

„რეცეპტული ენის დარღვევას ვხვდებით მაშინ, როდესაც ბავშვს უჭირს სხვისგან მიღებული ინფორმაციის გაგება და გადამუშავება“

რეცეპტული ენის დარღვევაზე MomsEdu.ge-ს ფსიქოკონსულტანტი, ენისა და მეტყველების თერაპევტი თათული ბაკურაძე ესაუბრა.

- რა არის რეცეპტული ენის დარღვევა?

- როდესაც გვესმის ენის განვითარების დარღვევა, მასში არ იგულისხმება მეტყველებასთან, კერძოდ კი არტიკულაციასთან/გამოთქმასთან დაკავშირებული სირთულეები, ეს არის კომუნიკაციური უნარების დარღვევის ერთ-ერთი გამოხატულება, რომელიც შეიძლება იყოს რეცეპტული ენის დარღევა, ექსპრესიული ენის დარღვევა ან რეცეპტული და ექსპრესიული ენის დარღვევა ერთდროულად.

ბავშვებს უჭირთ ენის მნიშვნელობის აღქმა, მათ აქვთ ენის ცოდნასთან დაკავშირებული სირთულეები. ასეთ დროს ბავშვის სმენა წესრიგშია, მას ესმის ყველანაირ სიმაღლეზე ნათქვამი სიტყვა, თუმცა მაინც არ შეუძლია აზრი გამოიტანოს ნათქვამიდან და შესაბამისად, სწორ კონტექსტში დააბრუნოს პასუხი. რეცეპტული ენის დარღვევა ეს არის მდგომარეობა, რომლის დროსაც ბავშვს უჭირს, როგორც ზეპირი საუბრის, ასევე დაწერილი ტექსტის გაგება. მათთვის სირთულეს წარმოადგენს სიტყვების მნიშვნელობების გაგება და მათი ფუნქციური დატვირთვის ცოდნა, შესაბამისად, რეცეპტული ენის დარღვევის მქონე ბავშვს ხშირ შემთხვევაში უჭირს სხვისი საუბრის შინაარსის აღქმა.

- რა ნიშნებით გამოიხატება რეცეპტული ენის დარღვევა ბავშვებში?

- რეცეპტული ენის სირთულე არის განვითარების დარღვევა და ის ადრეული ბავშვობიდანვე შეიმჩნევა. ჩამოვთვალოთ ის ნიშნები, რაც შეიძლება ახასიათებდეს რეცეპტული ენის დარღვევის მქონე ბავშვს:

  • უყურადღებობა, როდესაც მას ესაუბრებიან;
  • უჭირს ინსტრუქციების შესრულება და მიმართული საუბრის გაგება;
  • უჭირს პასუხის გაცემა შეკითხვებზე;
  • ეჭრება და აწყვეტინებს სხვებს საუბარს;
  • საჭიროებს წინადადების ან შეკითხვის რამდენჯერმე გამეორებას ან გამარტივებული ენით თქმას;
  • მისი პასუხი ყოველთვის არ შეესაბამება დასმულ შეკითხვას;
  • წინადადების შინაარსს არასწორად იგებს;
  • ვერ აღიქვამს ხუმრობით ამ გადატანითი მნიშვნელობით ნათქვამ წინადადებას.

- რა უნარებია საჭირო, რათა რეცეპტული ენის განვითარებას ხელი შევუწყოთ?

როდესაც მშობელი ატყობს რომ ბავშვს აქვს გარკვეული სირთულეები ენის აღქმასა და პროდუცირებასთან დაკავშირებით, მნიშვნელოვანი ნაბიჯები, რაც მშობელმა უნდა გადადგას არის:

  • სმენის სკრინინგი, რათა გამოირიცხოს სმენასთან დაკავშირებული სირთულეები,
  • შემდეგ მიმართოს ენისა და მეტყველების თერაპევტს, რათა შეფასდეს ბავშვის ენობრივი განვითარება. სპეციალისტი შეძლებს დიფერენცირებას ენის დარღვევის რომელ სირთულესთან გვაქვს საქმე,
  • დაიწყოს ენისა და მეტყველების თერაპიები,
  • აქტიურად ჩაერთოს პროცესში ოჯახის ყველა წევრი.

რეცეპტული ენის შეფასება და დიაგნოსტირება ყველა ასაკშია შესაძლებელი, თუმცა რაც უფრო ადრე მიმართავს მშობელი სპეციალისტს მით უკეთესია, რადგან მაქსიმალურად მოხდეს ენობრივი უნარების ათვისება და ენის განვითარების მიახლოება ბავშვის ქრონოლოგიურ ასაკთან. ამისათვის საჭიროა, როგორც ენისა და მეტყველების თერაპიების ინტენსიურად მიღება, ასევე, ოჯახის წევრების აქტიური ჩართვა პროცესში, სხვა ბავშვებთან ურთიერთობა, მრავალფეროვანი სამეტყველო გარემო, საუბრით დატვირთული როლური თამაშები, მშობლის მხრიდან ბავშვის ჩართვა თავის ყოველდღიურ აქტივობებში, ეს იქნება სახლის დალაგება თუ საჭმლის მომზადება, ილუსტრირებული წიგნების თვალიერება და მასზე საინტერესო ზღაპრების მოფიქრება, ბევრი სეირნობა და ბუნებასთან პირისპირი კავშირი. ასეთ დროს, მშობელი თავადაც ბავშვი უნდა გახდეს, რადგან მათი თამაში და ურთიერთობა მაქსიმალურად ბუნებრივი, საინტერესო და „მადისაღმძვრელი“ იყოს პატარასთვის, რათა სურვილი გაუჩნდეს მოგბაძოთ და მაქსიმალურად ბევრი ისწავლოს თქვენგან.

- რაში შეიძლება შეუშალოს ბავშვს ხელი რეცეპტული ენის დარღვევამ?

- რეცეპტული ენის დარღვევის მქონე ბავშვებს უჭირთ ადამიანებთან დაკონტაქტება ბაღის, სკოლის ან ნებისმიერ სხვა გარემოში. ამან მათში შესაძლოა გამოიწვიოს სირცხვილის გრძნობა. სირთულე აქვთ, როგორც საკუთარი აზრის ზეპირად ან წერილობით გამოხატვის დროს, ასევე, სხვისი საუბრის აღქმაში. მნიშვნელოვანია აღვნიშნოთ, რომ სირთულეები ენობრივ განვითარებაში არ უკავშირდება ინტელექტუალურ დარღვევას, მათ შესაძლოა ჰქონდეთ საკმაოდ მაღალი ინტელექტი, თუმცა ამის გამოვლენაში ხელს უშლიდეთ მათი არასაკმარისად განვითარებული ენობრივი უნარები, რის გამოც ისინი შესაძლოა იყვნენ საკმაოდ ფრუსტრირებულები და იმედგაცრუებულები. აუცილებელია გვახსოვდეს, რომ ენობრივი განვითარების დარღვევის მქონე ბავშვები, ისეთივე ჭკვიანები არიან, როგორც ისინი, ვისაც ეს სირთულე არ აღენიშნებათ.

ესაუბრა მარიამ ჩოქური

შეიძლება დაინტერესდეთ

რა გავლენა აქვს ძუძუთი კვებას დედის მენტალურ ჯანმრთელობაზე?

რა გავლენა აქვს ძუძუთი კვებას დედის მენტალურ ჯანმრთელობაზე?

თანამედროვე სამედიცინო ლიტერატურის კვლევის შედეგებით დგინდება, რომ ძუძუთი კვება დედის მენტალურ ჯანმრთელობაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს. უახლესი კვლევის შედეგები ჟურნალში Women's Health გამოქვეყნდა. მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლაში ჩატარებული კვლევით დადგინდა, რომ ძუძუთი კვება დედის მენტალურ ჯანმრთელობაზე დადებითად ზემოქმედებს. თუმცა, თუ დედას ძუძუთი კვების პროცესი უჭირს და სირთულეებს აწყდება, თუ მისი მოლოდინები და რეალობა რადიკალურად განსხვავებულია, შესაძლოა, ძუძუთი კვებამ მის მენტალურ ჯანმრთელობაზე ნეგატიურად იმოქმედოს.

ძუძუთი კვებასა და დედის მენტალურ ჯანმრთელობას შორის მნიშვნელოვანი კავშირების არსებობა 36 კვლევის შედეგებით დადასტურდა. 29 კვლევამ დაასკვნა, რომ დედებს, რომლების ჩვილებს ძუძუთი კვებავენ, მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემები ნაკლებად ექმნებათ. 28 კვლევის შედეგებით დადგინდა, რომ ძუძუთი კვება მშობიარობის შემდგომი დეპრესიის განვითარების რისკებს ამცირებს.

საყოველთაოდ ცნობილია, რომ ძუძუთი კვებას ბავშვისა და დედის ფიზიკური ჯანმრთელობისთვის უამრავი სარგებლის მოტანა შეუძლია, თუმცა დედის მენტალურ ჯანმრთელობაზე მისი დადებითი გავლენის შესახებ ნაკლებად არის ცნობილი. უახლესი კვლევები სწორედ ამ მნიშვნელოვანი კავშირების შესწავლას მიეძღვნა.

დედასა და ახალშობილს შორის ძლიერი კავშირის ჩამოყალიბების გარდა, ძუძუთი კვება დედას წონის დაკლებაში ეხმარება, იცავს მას გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისგან, დიაბეტისა და ჰიპერტენზიისგან, გარდა ამისა ამცირებს საკვერცხის და სარძევე ჯირკვლის სიმსივნის განვითარების რისკებს. მიუხედავად იმისა, რომ ძუძუთი კვების სარგებელს ბევრი დედა აცნობიერებს, მათ ნაწილს რძის ნაკლებობის, მკერდის მტკივნეულობის ან სამსახურეობრივი მდგომარეობიდან გამომდინარე არ შეუძლია ბავშვის ძუძუთი გამოკვება, რამაც, შესაძლოა, მათ მენტალურ ჯანმრთელობაზე ნეგატიური ზეგავლენა მოახდინოს.

კვლევით დადგინდა, რომ ექსკლუზიური ძუძუთი კვება ამცირებს დედებში პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის განვითარების რისკს.

კვლევებში ხაზგასმულია, რომ ძუძუთი კვება აუმჯობესებს დედების ფსიქიკურ მდგომარეობას, ხოლო დედებს, რომლებსაც აქვთ ძუძუთი კვების სირთულეები, ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების განვითარების უფრო მაღალი რისკი აქვთ.

წყარო: ​news-medical.net 

წაიკითხეთ სრულად